Phế liệu bị ướt, bị ẩm có bị trừ khối lượng không? Cách tính cho từng nhóm phế liệu

Sau một trận mưa, bao dây điện ngoài sân thấm nước, đống phoi tiện đọng nước dưới đáy thùng, cuộn carton mềm nhũn: chủ hàng thường hỏi ngay phế liệu bị ướt có bị trừ khối lượng không. Câu trả lời ngắn là có thể, nhưng mức trừ phụ thuộc vào loại phế liệu và nước nằm ở đâu, chứ không có một tỷ lệ chung cho mọi lô hàng. Cân lên thì nước cũng nặng như hàng, trong khi bên mua chỉ trả tiền cho phần vật liệu thật sự bán lại được.

Bài này giải thích vì sao ướt dẫn đến bị trừ, khác biệt giữa ướt bề mặt và ngấm nước theo từng nhóm phế liệu, cách hai bên thống nhất mức trừ trước khi cân, và những việc đơn giản ở kho giúp lô hàng không bị trừ oan.

Vì sao phế liệu ướt thường bị trừ khối lượng?

Giá phế liệu tính theo khối lượng vật liệu có thể thu hồi. Nước, bùn, cặn và dầu bám theo hàng làm số trên cân tăng lên nhưng không tạo ra thêm đồng, sắt, nhôm hay xơ giấy. Bên thu mua cũng phải chịu nước đó: hàng ẩm nặng thêm khi vận chuyển, bị đóng cặn, gỉ nhanh hơn trong kho và khi nấu hoặc ép đều phải tách nước ra trước.

Vì vậy bên mua thường tính phần khối lượng thừa do ẩm theo hai cách: trừ một phần theo mức đã thỏa thuận, hoặc đưa lô hàng sang nhóm có đơn giá thấp hơn nếu độ ẩm làm giảm chất lượng. Hai cách này không loại trừ nhau, và cả hai đều nên được nói rõ trước khi cân.

Phế liệu ướt bề mặt khác phế liệu ngấm nước thế nào?

Cùng được gọi là "ướt" nhưng tác động rất khác nhau. Có thể chia thành ba mức:

• Ướt bề mặt: nước mưa bám ngoài, lau hoặc để ráo vài giờ là hết. Ảnh hưởng tới khối lượng thường không đáng kể.

• Đọng nước trong khe, thùng, ống rỗng: nước nằm lại ở những chỗ không tự ráo được, như đáy thùng phuy, lòng ống, khe giữa các tấm xếp chồng. Khối lượng tăng thật nhưng nằm cục bộ, có thể xử lý bằng cách đổ nước ra.

• Ngấm nước: nước vào bên trong vật liệu, như carton, giấy, bao bì, phoi nhỏ, vải. Không thể ráo bằng cách để một lúc, và đây là nhóm bị trừ nhiều nhất.

Mức ảnh hưởng của độ ẩm theo từng nhóm phế liệu

Bảng trên chỉ mô tả hướng ảnh hưởng, không phải mức trừ cố định. Lượng nước cụ thể thay đổi theo từng lô, và con số cuối cùng luôn do hai bên chốt trước khi cân.

Cách tính phần trừ do độ ẩm

Nguyên tắc chung là xác định tỷ lệ nước trong lô bằng mẫu đại diện, rồi quy về mức ẩm hai bên đã thỏa thuận. Với giấy, carton, phương pháp là lấy mẫu từ nhiều vị trí của lô, cân mẫu, sấy khô theo phương pháp phù hợp rồi so khối lượng trước và sau. Cách làm chi tiết kèm ví dụ tính có trong bài độ ẩm giấy carton phế liệu.

Vài điểm áp dụng cho mọi nhóm:

• Không có tỷ lệ trừ chung cho mọi loại phế liệu. Một lô đồng khô và một lô carton ngấm nước không thể trừ theo cùng một con số.

• Phần trừ ghi bằng văn bản, không nói miệng tại bàn cân. Hợp đồng nên nêu mức ẩm cơ sở, cách lấy mẫu và ai chứng kiến; mẫu điều khoản có trong bài mẫu hợp đồng mua bán phế liệu.

• Tách phần ướt khỏi phần khô khi cân. Cân chung một lô nửa khô nửa ướt khiến cả lô bị tính theo phần ẩm nhất.

• Máy đo ẩm cầm tay chỉ để tham khảo nhanh; con số dùng để trừ giá nên dựa trên phương pháp đã thỏa thuận.

Quy trình cân tại chỗ và cách ghi nhận phiếu cân có trong bài quy trình cân và định giá phế liệu tại chỗ.

Cách hạn chế bị trừ ẩm khi phế liệu chờ bán

Phần lớn khoản trừ do ẩm tránh được bằng vài thay đổi rẻ tiền ở nơi tập kết:

1. Kê hàng khỏi nền. Pallet hoặc kệ thấp giúp hàng không nằm trong nước đọng và bùn khi mưa.

2. Che mưa nhưng vẫn thông gió. Mái che có khe thoáng tốt hơn trùm bạt kín: bạt kín nhốt hơi ẩm, nhất là khi hàng đã ướt sẵn.

3. Tách phoi khỏi chất lỏng. Đổ nước và dầu đọng dưới đáy thùng, để phoi ráo trước ngày cân; cách phân loại phoi có trong bài phân loại mạt kim loại và phoi tiện CNC.

4. Không dùng thùng đang chứa nước để đựng hàng chờ bán.

5. Giữ giấy, carton, bao bì tránh xa nguồn nước, dầu, bùn, vì đây là nhóm hút ẩm nhanh nhất.

6. Không rửa hoặc ngâm hàng sắp bán. Rửa thêm nước chỉ làm hàng nặng hơn và khó đánh giá chất lượng; hàng bẩn khô vẫn dễ đánh giá hơn hàng ướt sũng.

7. Chụp ảnh tình trạng hàng trước và sau mưa nếu có thể, để hai bên có cùng căn cứ khi báo giá.

Ngược lại, cố tình làm ẩm hàng để tăng cân (tưới nước vào giấy, phoi, bao bì) là gian lận. Lô hàng bị phát hiện thường bị trừ nặng và mất uy tín với bên mua.

Phế liệu để ngoài trời lâu: ướt kéo theo gỉ, hỏng

Độ ẩm không chỉ làm tăng cân. Hàng ướt để lâu bị gỉ lan, kim loại màu bị xanh, giấy mục, mô-tơ vào nước thì mất khả năng dùng lại. Với kim loại, lớp gỉ thường chỉ ở bề mặt nên vẫn bán được, nhưng với dây mảnh và vật liệu mỏng thì phần hao đáng kể; xem thêm bài đồng phế liệu bị oxy hóa có mất giá không. Vì vậy chờ giá bằng cách để hàng ngoài mưa nhiều tháng thường lỗ nhiều hơn lãi.

Phế liệu ướt ở vùng nông nghiệp: Đồng Tháp và Tây Ninh

Các cơ sở xay xát, kho lúa, nhà máy chế biến nông sản, thủy sản nằm giữa vùng sông nước hoặc vùng đất thấp nên hàng dễ tiếp xúc mưa, bùn, cặn nguyên liệu và nước vệ sinh. Khi thu mua phế liệu Đồng Tháp, bao bì giấy, phoi kim loại, sắt mỏng và thiết bị đã mở là những thứ bị ảnh hưởng đầu tiên; lịch thu gom thường được sắp ngay sau kỳ vệ sinh, bảo trì và trước mùa vụ để hàng không nằm lại ngoài trời. Trang Đồng Tháp cũng nêu rõ nên giữ hàng ở trạng thái khô thay vì rửa hoặc ngâm.

Ở Tây Ninh, gồm cả khu vực Long An cũ, chuỗi chế biến nông sản và cao su thải nhiều bao dệt PP, màng phủ, thùng carton và pallet nhựa, những vật liệu mà độ ẩm quyết định giá. Với thu mua phế liệu Tây Ninh, bao bì giấy nên được che riêng khỏi khu để nhựa và sắt, và gom theo lịch cố định để không bị mưa làm ướt giữa hai lần thu gom. Các bài về pallet nhựa cũ và màng PE phế liệu cho biết cách để từng loại không bị trừ giá.

Câu hỏi thường gặp về phế liệu bị ướt

Phế liệu bị ướt có bán được không?

Được, nhưng giá phụ thuộc vào mức độ và loại vật liệu. Kim loại đặc ướt bề mặt gần như không ảnh hưởng; giấy, carton ngấm nước thì bị trừ theo độ ẩm hoặc xuống nhóm giá thấp hơn.

Phơi khô phế liệu rồi bán có được giá hơn không?

Với giấy, carton và phoi thì có, vì giảm được phần nước bị trừ. Nhưng phơi nên là phơi tự nhiên nơi thoáng, tránh phơi lẫn đất cát hoặc phơi lại dưới mưa; với kim loại đặc thì không cần.

Có nên rửa phế liệu cho sạch trước khi bán không?

Thường là không. Rửa làm hàng ướt hơn, tốn công và có thể làm mất dấu nhận biết vật liệu. Chỉ cần gỡ đất cát, rác bám ngoài và để hàng khô tự nhiên.

Báo giá qua ảnh có tính cả độ ẩm không?

Ảnh giúp đánh giá sơ bộ, nhưng độ ẩm thật chỉ biết khi xem hàng và lấy mẫu. Giá chốt sau khi phân loại và cân thực tế; nếu hàng ướt, chụp rõ phần ướt và ghi chú để báo giá sát hơn.

Nếu doanh nghiệp đang có lô phế liệu để ngoài trời trong mùa mưa và muốn biết hàng của mình thuộc nhóm nào, có thể gửi ảnh hiện trạng qua Zalo 0987 903 123 để được báo giá sơ bộ trước khi hẹn lịch khảo sát.