Xuất bản 6 tháng 11, 2026
Biên soạn
Đội thu mua Phế Liệu Thành Long
Khảo sát, phân loại và thu mua phế liệu tại hiện trường
Kiểm duyệt chuyên môn
Lê Quang Hoà
Chủ công ty thu mua phế liệu Thành Long
Mác thép SS400 và Q235 là hai ký hiệu thường gặp nhất trên thép tấm, thép hình và khung nhà xưởng ở Việt Nam, kèm theo A36 trên hàng nhập từ Mỹ. Ba mác này đều là thép kết cấu cacbon thông dụng, có cơ tính gần nhau nên hay được coi là thay thế được cho nhau. Bài này giải thích từng ký hiệu có nghĩa gì, so sánh số liệu chính và trả lời câu hỏi chủ xưởng hay hỏi khi thanh lý: biết mác thép thì có bán phế liệu được giá hơn không.
SS400 là mác thép theo tiêu chuẩn Nhật JIS G3101 dành cho thép kết cấu cán nóng thông dụng. Chữ SS viết tắt của thép kết cấu, còn con số 400 chỉ giới hạn bền kéo tối thiểu khoảng 400 MPa. Q235 là mác thép theo tiêu chuẩn Trung Quốc GB/T 700, chữ Q chỉ giới hạn chảy và con số 235 là giới hạn chảy tối thiểu tính bằng MPa. Thường gặp nhất là Q235B. A36 là mác thép kết cấu theo tiêu chuẩn Mỹ ASTM, giới hạn chảy tối thiểu khoảng 250 MPa.
Cả ba đều dùng làm khung nhà xưởng tiền chế, thép tấm bản mã, thép hình dầm cột, giá đỡ và máy móc cơ khí thông thường. Chúng không phải thép hợp kim hay thép không gỉ.
Số liệu dưới đây lấy từ tài liệu kỹ thuật của các nhà cung cấp thép và có thể lệch nhẹ giữa các nguồn. Khi dùng cho thiết kế, cần đối chiếu với chứng chỉ vật liệu của lô thép thật.
Mác thép | Tiêu chuẩn | Giới hạn chảy tối thiểu | Giới hạn bền kéo |
|---|---|---|---|
SS400 | JIS G3101 (Nhật) | Khoảng 245 MPa với thép dày đến 16 mm, 235 MPa với thép dày hơn | Khoảng 400 đến 510 MPa |
Q235B | GB/T 700 (Trung Quốc) | Khoảng 235 MPa | Khoảng 370 đến 500 MPa |
A36 | ASTM (Mỹ) | Khoảng 250 MPa | Khoảng 400 đến 550 MPa |
Nhìn vào bảng thấy ba mác rất gần nhau. Q235B có giới hạn chảy thấp hơn SS400 và A36 một chút. Nhiều tài liệu cho rằng với công trình thông thường không có yêu cầu cơ tính chặt, ba mác này có thể thay cho nhau. Một số bảng còn ghi mác CT3 theo hệ tiêu chuẩn cũ là tương đương, nhưng bài này không so số liệu CT3 vì chưa đối chiếu được nguồn.
Mác SS400 hay Q235 in trên tấm thép hay lô hàng chỉ có giá trị khi đi kèm chứng chỉ chất lượng của nhà máy cán. Hàng không rõ nguồn, hàng đã cắt nhỏ hoặc đã qua nhiều đời sử dụng thường không còn tem. Khi đó chỉ có thể xếp vào nhóm thép cacbon thông thường, không khẳng định mác.
Các bảng tương đương chỉ là gần đúng vì mỗi tiêu chuẩn có phương pháp thử và ngưỡng riêng. Với kết cấu chịu tải quan trọng, hồ sơ thiết kế ghi mác nào thì phải dùng đúng mác đó hoặc có tính toán lại. Phần này thuộc về kỹ sư kết cấu, không phải việc của người thu mua phế liệu.
Với thép cacbon thông dụng như SS400, Q235 hay A36, bên thu mua thường chia lô theo hình dạng, độ dày, độ sạch và mức gỉ hơn là theo tên mác. Thép tấm dày, thép hình khổ lớn thường được xếp nhóm cao hơn đồ mỏng, vụn hoặc gỉ nặng, như cách chia hạng trong bài sắt phế liệu loại 1 và loại 2. Biết mác giúp mô tả lô hàng rõ hơn nhưng thường không đổi nhóm giá của sắt thép thông thường.
Mác thép trở nên quan trọng khi lô hàng thuộc nhóm hợp kim hoặc thép đặc biệt. Thép hợp kim, thép dụng cụ và inox có giá khác hẳn sắt thường, nên cần phân biệt từ đầu, xem thêm bài tiêu chuẩn AISI là gì và bài thử tia lửa mài thép. Thép đóng tàu cũng có hệ mác riêng, được phân tích ở bài thép đóng tàu phế liệu.
Giữ lại chứng chỉ vật liệu và bản vẽ nếu còn, ghi rõ mác thép trong danh mục tài sản.
Chụp ảnh tem hoặc dấu in trên thép tấm, thép hình trước khi cắt tháo.
Tách theo hình dạng: thép tấm dày, thép hình, thép mỏng và tôn.
Cân khối lượng hoặc ước theo bài cách tính khối lượng thép nhà xưởng tiền chế và bài thép tấm phế liệu.
Tách riêng chi tiết nghi là thép hợp kim hoặc inox, không trộn vào đống sắt.
Với nhà xưởng khung thép ở khu vực Bình Chánh hoặc khu công nghiệp tại Đồng Nai, chủ xưởng có thể gửi ảnh tem mác, kích thước và hiện trạng để được tư vấn cách chia lô trước khi khảo sát. Dịch vụ thu mua sắt thép tính giá theo khối lượng cân thực tế và nhóm hàng tại thời điểm giao dịch.
Xem thông tin khảo sát, định giá và phương án thu gom dành cho đúng nhóm hàng.
